W dniach 4-5 października 2007 roku w Ośrodku Sportu i Rekreacji Dzielnicy Śródmieście, w Warszawie przy ul. Polnej 7a odbyła się Międzynarodowa Konferencja Prawo dziecka do rozwoju.

Celem konferencji była wymiana informacji i doświadczeń na temat europejskich systemów opiekuńczo - wychowawczych, ich podstawowych założeń oraz rozwiązań programowych charakterystycznych dla edukacji przedszkolnej, a także poprawa efektywności działań zmierzających do lepszego rozpoznawania i zaspokajania potrzeb małego dziecka oraz upowszechniania różnych rozwiązań organizacyjnych edukacji dzieci w wieku przedszkolnym. Konsekwencją realizacji tego celu było doprowadzenie do spotkania, a w przyszłości integracji środowisk nauczycieli przedszkoli w naszym kraju i za granicą oraz innych osób i instytucji zajmujących się wspieraniem rozwoju małego dziecka i jego rodziną.

Konferencja spotkała się z ogromnym zainteresowaniem i odzewem społecznym. Świadczy o tym fakt, że w tym ważnym wydarzeniu udział wzięło blisko 300 osób, reprezentantów wielu środowisk związanych z edukacją przedszkolną z naszego kraju, Czech, Słowacji, Szwecji, Holandii i Norwegii.

Wśród gości, prelegentów i uczestników znaleźli się przedstawiciele Kuratorium Oświaty w Warszawie, warszawskie władze samorządowe, pracownicy naukowi i dydaktyczni wyższych uczelni z kraju i zagranicy, reprezentanci Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Krajowego Zarządu Polskiego Komitetu OMEP, żłobków oraz redaktorzy czasopism pedagogicznych, radia i telewizji. Spotkaniem zainteresowali się również przedstawiciele innych instytucji doceniających znaczenie i rangę okresu wczesnego dzieciństwa dla rozwoju człowieka , z Biura Rzecznika Praw Dziecka oraz Fundacji Dzieci Niczyje. Znaczącą jednak część zgromadzonych stanowili praktycy tj. dyrektorzy i nauczyciele przedszkoli.

Właśnie w tym środowisku, wśród dyrektorów warszawskich przedszkoli nr 6, 25, 31, 56, 326 oraz 407, rok temu pojawiła się idea zorganizowania międzynarodowego forum poświęconego miejscu edukacji przedszkolnej w systemach edukacji w Polsce i w Europie oraz wymiany doświadczeń na temat sposobów wspierania rozwoju dziecka, jako najważniejszego zadania dla rodziców, wychowawców, władz państwowych i samorządowych.

Do organizacji Konferencji, zainspirowany przez Panią Annę Wróbel, aktywnie włączy się Zarząd Warszawskiego Oddziału PK OMEP oraz Placówka Oświatowa Language Together.

Konferencja zyskała też poparcie i zainteresowanie władz oświatowych oraz mediów, czego wyrazem było objęcie jej patronatem Dyrektora Biura Edukacji m. st. Warszawy, miesięcznika Wychowanie w Przedszkolu, Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji oraz Radia Dla Ciebie.

Wsparcia organizacyjnego udzieliło wielu sponsorów: Urząd m. st. Warszawy - Dzielnica Śródmieście i Praga Południe, Wydawnictwo RAABE i Wydawnictwo Adam, WSS Społem Praga Południe, firma Cadbury-Wedel Polska, Coca cola, oraz TVP 1.

Otwarcia Konferencji dokonała Pani Anna Wróbel Dyrektor Przedszkola nr 31 oraz Dyrektor Biura Edukacji Pani Małgorzata Krawczyk. Głos w tej części zabrał również Zastępca Burmistrza Dzielnicy Praga Południe – Pan Jarosław Karcz.

Po części oficjalnej i powitaniu ze strony organizatorów, rozpoczęły się obrady plenarne.

W pierwszym dniu konferencji zgromadzeni wysłuchali wystąpień pracowników naukowych uczelni wyższych z kraju i z zagranicy.

Pierwsze trzy wykłady skoncentrowane były wokół refleksji teoretycznych, dotyczących przemian systemów edukacji w Polsce i Czechach.

W toku wykładu Wychowanie przedszkolne w Polsce, Pani Ewa Brańska omówiła rys historyczny ponad 100 letniej tradycji wychowania przedszkolnego w Polsce oraz aktualną sytuację edukacji małego dziecka.

Prelegentka zwróciła szczególną uwagę na to, że dostęp do edukacji przedszkolnej ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju dziecka i dla efektywności całego systemu edukacji, a skuteczne wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci żyjących w zróżnicowanych środowiskach wychowawczych wymaga zapewnienia wszystkim dzieciom dostępu do dobrej jakościowo edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Zaakcentowała również, że dużym osiągnięciem na drodze wyrównywania szans edukacyjnych było objęcie w 2004 roku dzieci sześcioletnich obowiązkowym przygotowaniem przedszkolnym. To rozwiązanie systemowe znacznie polepszyło stan edukacji małych dzieci, nie rozwiązało jednak problemu dostępu do przedszkoli dzieci w wieku od 3 do 5 lat.

Cytowane przez Panią Brańską dane statystyczne nie napawały optymizmem ... tylko 42 % dzieci 3-5 letnich w naszym kraju uczęszcza do przedszkoli, w miastach 58,43% dzieci w tym wieku korzysta z edukacji przedszkolnej, natomiast na wsi jedynie 19,11%. Występuje także zróżnicowanie regionalne: w województwach: zachodniopomorskim, podlaskim i warmińsko-mazurskim, na wsiach, liczba dzieci 3-5 letnich uczęszczających do placówek przedszkolnych nie przekracza 10 %. Natomiast na wsiach: opolskich wynosi 49,25%, śląskich 39,34%, a wielkopolskich 27,72%. W pozostałych województwach wskaźniki upowszechnienia wychowania przedszkolnego dla dzieci 3-5 letnich, na wsi, wahają się w granicach 12-19%.

W dalszej części wystąpienia zgromadzeni wysłuchali refleksji na temat zmian proponowanych przez resort oświaty i wychowania, pozwalających choć w bardzo niewielkim stopniu zmniejszyć społeczne skutki braku przedszkoli.

Od 1 stycznia 2008 roku - dzięki nowelizacji Ustawy o Systemie Oświaty - będzie istniała możliwość tworzenia innych form edukacji przedszkolnej dla dzieci 3-5 letnich, możliwych do prowadzenia w szczególnie trudnych warunkach geograficznych i demograficznych, gdy nie ma możliwości utworzenia przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole. Pani Brańska pozytywnie odniosła się również do decyzji władz Telewizji Polskiej i przywrócenie emisji telewizyjnego programu dla dzieci nie uczęszczających do przedszkola Domowe Przedszkole oraz poszukiwania rozwiązań niwelowania progu szkolnego dzieciom rozpoczynającym naukę w I kasie.

Kolejny wykład - Pani Zory Syskovej z Uniwersytetu Karola w Pradze Reforma wychowania przedszkolnego w Republice Czeskiej, prezentował organizacyjne i programowe założenia wychowania przedszkolnego naszych bliskich sąsiadów, w tym szczególny nacisk Czechów na indywidualizację kształcenia i znaczenie prawa indywidualnego rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. O ile idea wspierania rozwoju dziecka i założenia programowe realizowane w czeskich przedszkolach, są bardzo spójne z polskimi propozycjami (czeskie przedszkola funkcjonują w poszanowaniu zapisów Konwencji o Prawach Dziecka, w oparciu o wypracowany przez zespoły nauczycieli i rodziców własny system, spójny z programem narodowym), tyle ogromne wrażenie na zgromadzonych wywołały dane statystyczne podane przez prelegentkę. W Republice Czeskiej 98%. dzieci w wieku przedszkolnym uczęszcza do przedszkoli, a edukacja dzieci 5 i 6 – letnich jest całkowicie bezpłatna.

O Wspomaganiu dziecka w przejściu z przedszkola do szkoły mówiła kolejna prelegentka, doc. Milada Rabusicova z Uniwersytetu w Brnie, Przewodnicząca Światowej Organizacji Wychowania Przedszkolnego. W prezentacji przedstawiła wyniki badań jakie zostały przeprowadzone w Republice Czeskiej, dotyczące doświadczeń i opinii dorosłych oraz dzieci na temat przejścia z przedszkola do szkoły. Badanie przeprowadzono w pięciu europejskich krajach, w ramach programu Sokrates: Rodzic – Nauczyciel Partnerstwo w Przejściu Dziecka do Szkoły. Efektem działań podjętych przez partnerów programu, będzie przełożenie przez trenerów i wychowawców uzyskanych wyników na warsztaty dla rodziców i nauczycieli, a w rezultacie pomoc dzieciom w przekraczaniu progu.

Kto chce szuka sposobu – kto nie chce szuka powodu – takimi słowami Milada Rabusicova zakończyła swoje wystąpienie, apelując o współdziałanie Rodziców, Przedszkola i Szkoły oraz upatrując w tej współpracy najważniejszego czynnika warunkującego sukces dziecka przekraczającego próg szkoły.

W kolejnym wykładzie, Pani profesor Krystyna Lubomirska z Uniwersytetu Warszawskiego mówiła na temat Wspomagania rozwoju dziecka w procesie wychowania.

Pani Profesor skoncentrowała się problemie znaczenia wczesnych etapów rozwoju i edukacji dla wyrównania przyszłych szans edukacyjnych. Apelowała o docenianie potrzeby przestrzeni, wsparcia i reguł w samodzielnym odkrywaniu przez dziecko świata oraz znaczenia samodzielności, wytrwałości, koncentracji, kreatywności i umiejętności współdziałania w grupie jako elementów przynoszących dziecku satysfakcję i motywację. Wskazywała, że poczucie własnej wartości; potrzeba ciekawości świata i niezależności emocjonalnej są podstawowymi cechami pomagającymi dziecku w realizacji aspiracji edukacyjnych.

Pani Profesor podkreśliła również, jak ważną rolę w procesie rozwoju dziecka mają towarzyszący dziecku dorośli, zarówno wysoko wykwalifikowani nauczyciele i inne osoby zajmujące się dziećmi oraz ich rodzice, a także dobre, nowoczesne programy pracy z dzieckiem, pozwalające mu od urodzenia być aktywnym we własnej edukacji.

O fundamentalnym znaczeniu zabawy i aktywności dziecka w procesie rozwoju traktowało wystąpienie Pani profesor Maria Kielar – Turska z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W wykładzie Zobaczyć więcej niż widać Pani Profesor dokonała analizy uczestnictwa dziecka w zabawie dramatycznej i recepcji widowiska teatralnego, które skłaniają do popatrzenia na zabawę jako pierwszy etap w przygotowaniu dziecka do korzystania z kultury symbolicznej, a także do jej wzbogacania. Uczestnicząc w tych zabawach dziecko zostaje przygotowane do ujmowania tego, co jest przedstawiane lecz nie w kategoriach odtwarzania realnego świata, ale w kategoriach jego symbolizowania, a więc mówienia o nim więcej niż zostało powiedziane wprost w przedstawieniu. Pani Profesor przedstawia także wyniki badań nad recepcją widowiska teatralnego przez dzieci w średnim i późnym dzieciństwie.

Zachęceniu słuchaczy do alternatywnego spojrzenia na rozwój dziecka, złożoną rolę edukacji w rozwoju oraz zainicjowaniu dyskusji nad tym problemem poświęciła swój wykład dr Janina Uszyńska – Jarmoc z Uniwersytetu w Białymstoku.

W wystąpieniu na temat Rozwój a/i edukacja dziecka w wieku przedszkolnym Pani Uszyńska - Jamroc zwróciła uwagę na ścisły związek procesów rozwoju i edukacji, podstawowe trudności w sposobie ich rozumienia, wzajemne relacje i zależności, a następnie wynikające z nich implikacje dla obecnej i postulowanej praktyki edukacyjnej. Omówiła też autorski model edukacji promującej rozwój dziecka i wynikające z niego przykłady innego, nowego podejścia do określania celów i zadań edukacji dzieci w wieku przedszkolnym.

Na sesję popołudniową w pierwszym dniu Konferencji, złożyło się też kilka wystąpień, które miały swoją kontynuację drugiego dnia spotkania, w bloku prezentacji multimedialnych lub warsztatów w przedszkolach.

Przykładem takiego wystąpienia był wykład Roela Röhner – Prezesa Dalton International z Holandii Edukacja całościowa, czy nauczanie przedmiotowe, prezentujący teoretyczne założenia Szkół Daltońskich.

Prelegent podkreślał, że to właśnie nauczyciele są odpowiedzialni za tworzenie niezakłóconego procesu rozwoju dziecka, przez organizację warunków do pełni tego rozwoju, koncentrację na dziecku, indywidualizację oddziaływań edukacyjnych oraz zapewnieniu dziecku szans na samodzielność.

Zdaniem Prezesa Dalton International najważniejszym zadaniem dorosłych jest chronić charakterystyczną tożsamość małych dzieci w trakcie ich pierwszego kontaktu z nauką. Koncepcja Daltońska jest sposobem na pomoc nauczycielom w odnalezieniu równowagi między wartościami edukacyjnymi, a organizacją jakości kształcenia.

Praktyczne rozwiązanie teoretycznych rozważań Roela Röhner'a zaprezentował w drugim dniu konferencji przedstawiciel Czech – Vladimir Moskvan, w multimedialnej prezentacji wykorzystania elementów metody w przedszkolu przy szkole podstawowej Chalabalowa w Brnie.

Również z dwu części – teoretycznej i praktycznej składało się wystąpienie Pani Elżbiety Koźniewskiej – Przedstawicielki Pracowni Rozwoju Poradnictwa CMPPP, która pierwszego dnia wygłosiła wykład prezentujący rezultaty ogólnopolskiego projektu Badanie gotowości szkolnej sześciolatków, a w drugim dniu, w Przedszkolu nr 26 poprowadziła warsztat Skala Gotowości Szkolnej (SGS) obserwacyjna metoda dla nauczycieli sześciolatków.

Podobną, dwuetapową konstrukcję miało wystąpienie mgr Joanny Sokołowskiej z Uniwersytetu Warszawskiego Język angielski w przedszkolu – specyfika pracy.

Prelegentka zaprezentowała zebranym spojrzenie na naukę języka angielskiego w przedszkolu jako środka do zdobywania wiedzy i komunikacji. Zachęcała do włączenia nauki języka obcego w całość edukacji przedszkolnej oraz uwzględnienia w organizacji zajęć i doborze metod pracy psychofizycznych cech rozwojowych dzieci.

Niezwykle ciekawym elementem prezentacji było omówienie metod stosowanych w nauce języka angielskiego w przedszkolu – CLIL (Content and Language Integrated) oraz metody projektów wykorzystywanej w programie PYP (Primary Years Programme of IBO), które wyzwalają w dzieciach chęć do nauki, rozbudzają ich ciekawość świata oraz chęć poznawania nowych rzeczy.

W drugim dniu Konferencji, w czasie zajęć w Przedszkolu nr 31, Pani Sokołowska w toku zbaw z dziećmi zaprezentowała praktyczne rozwiązania w zakresie nauki języka angielskiego .

Nauce języka angielskiego poświęcony był również wykład Program nauczania języka angielskiego w przedszkolu dr Magdaleny Szpotowicz z Uniwersytetu Warszawskiego i dr Małgorzaty Szulc- Kurpaskiej z Kolegium Języków Obcych we Wrocławiu.

Tematem prezentacji był program nauczania języka angielskiego dla nauczycieli pracujących z 5 – 6 letnimi przedszkolakami, zawierający nowe pomysły na zaangażowanie rodziców w pracę z dzieckiem oraz wykorzystanie metody Europejskiego Portfolio Językowego dla dzieci 3-6 letnich.

Drugi dzień Konferencji rozpoczął się równoległymi warsztatami i prezentacjami 11 warszawskich przedszkoli. Oprócz wymienionych wcześniej zajęć w Przedszkolach nr 26 i 31 uczestników gościły:

• Przedszkole 44 - Domowe Przedszkole jako alternatywna forma edukacji,

• Przedszkole 13 - Przedszkolne zabawy w teatr,

• Przedszkole 123 - Alternatywne formy teatralne - Czarny teatr,

• Przedszkole 401 - Edukacja ekologiczna w przedszkolu,

• Przedszkole 45 - Metoda aktywnego słuchania muzyki poważnej Battii Straussa,

• Przedszkole 51 Misia Czarodzieja - Miś bawi, uczy, wychowuj,

• Przedszkole 56 - Aktywność plastyczna dzieci jako element przygotowania do nauki pisania.

• Przedszkole 38 - Gimnastyka korekcyjno – kompensacyjna dla grup

integracyjnych,

• Przedszkole 295 - Zabawa z językiem polskim.

Tematy prezentacji i warsztatów zorganizowanych w tych przedszkolach nawiązywały do problemów omawianych w wystąpieniach teoretycznych pierwszego dnia Konferencji: aktywność twórczej w różnych dziedzinach (muzycznej, werbalnej, dramatycznej, ruchowej, plastycznej), kompetencji komunikacyjnych, problemu gotowości szkolnej oraz alternatywnych rozwiązań edukacyjnych.

Osobnym blokiem tematycznym, rozpoczętym prezentacją Przedszkola 38, była edukacja dzieci niepełnosprawnych. Temat ten był kontynuowany przez gości ze Słowacji w czasie sesji popołudniowej. W tej części spotkania zebrani wysłuchali wystąpień dyrektorów placówek przedszkolnych z krajów Unii Europejskich: Szwecji, Norwegii, Czech i Słowacji.

Przedstawicielki Szwecji Maria Kępińska i Margareta Gardevam w pierwszej prezentacji omówiły Organizację edukacji dzieci w wieku przedszkolnym w Szwecji, w drugiej - Wychowanie do demokracji skupiły się na funkcjonowaniu przedszkoli inspirowanych filozofią Reggio Emilia. Margareta Gardevam rozpoczęła swe wystąpienie od słów: Podobnie jak w pozostałych krajach Prawo dziecka do rozwoju w ujęciu szwedzkim ma bezpośredni związek z ratyfikowaniem i przestrzeganiem Konwencji o Prawach Dziecka, a w szczególności dobra dziecka jako najwyższej wartości. Podstawa programowa Ministerstwa Edukacji Lpfö 98 gwarantuje każdemu dziecku prawo do radości, edukacji i bezpieczeństwa poprzez zabawę oraz twórczość indywidualną i grupową. Kompleksowa praca z tematem ma bazować na własnej aktywności i ciekawości poznawczej wychowanka. Demokratyczne podstawy zapewniają dziecku prawo do respektu, wyrażane także respektem dziecka dla zasady równości wszystkich ludzi.

W Szwecji prawo do płatnej opieki przedszkolnej ma każde dziecko w wieku od pierwszego do trzeciego roku życia, w wymiarze godzin zależnym od sytuacji zawodowej rodziców. Prawo do bezpłatnych 525-ciu godzin rocznie mają wszystkie cztero - i pięciolatki.

Podobnie jak w Polsce, szwedzkie przedszkola czynne są pięć dni w tygodniu, ale dziećmi zajmują się w nich przedstawicielki dwóch grup zawodowych: nauczyciele i opiekunki. Wszystkie grupy przedszkolne są mieszane wiekowo i średnio jeden wychowawca opiekuje się tylko piątką dzieci.

Z punktu widzenia dostępności do edukacj przedszkolnej ważną zasadą przestrzeganą przez władze szwedzkie, jest ograniczenie czasu oczekiwania na wolne miejsce w przedszkolu (publicznym lub niepublicznym) do trzech lub czterech miesięcy.

Wiele szwedzkich przedszkoli inspirowanych jest filozofią Reggio Emilia.

Podczas prezentacji tej koncepcji Maria Kępińska skupiła sie na omówieniu głównych założeń filozofii: wiary we wrodzone możliwości człowieka, respekcie w stosunku do dziecka oraz przekonania o tym, że dzieci rodzą się inteligentne i posiadają wrodzoną ciekawość do odkrywania świata.

Norweski system edukacyjny podczas Prezentacji przedszkola publicznego i niepublicznego omówiły Irena Holstein – Beck oraz Anne Dorothe Nodland ... Przedszkolami zajmują się gminy, fundacje, osoby prywatne. W grupach jest nie więcej niż 12 – 20 dzieci , co bardzo ułatwia pracę i przynosi efekty, gdyż można nawiązać bezpośredni i bardzo dobry kontakt z każdym dzieckiem.

W Norwegii publiczne i niepubliczne placówki dla małych dzieci obejmują wychowaniem dzieci od urodzenia do 5 roku życia.

Edukacja przedszkolna nie jest obowiązkowa i podobnie jak w Polsce brak jest miejsc dla wszystkich chętnych dzieci, a rodzice pokrywają część kosztów pobytu dziecka w przedszkolu, w wysokości ustalonej przez państwo. Grupy dziecięce są mieszane, to znaczy iż nie ma podziału według wieku. W każdej grupie pracuje 1 nauczycielka z wykształceniem w zakresie wychowania przedszkolnego i dwie opiekunki.

Szczególne miejsce w organizacji dnia w przedszkolu maja zabawy na powietrzu – istnieją przedszkola, w których wszystkie zajęcia odbywają się w terenie - Norweskie motto skierowane właśnie na pełną realizację tego priorytetu brzmi: Nie ma złej pogody, jest zła odzież.

Kolejny gość – Ludmiła Sprachtova przedstawiła w swojej prezentacji organizację przedszkola w Republice Czeskiej, odwołując się do praktycznych rozwiązań tez stawianych we wcześniejszym wystąpieniu przez Zorę Syskovą.

Przegląd zasad organizacyjnych europejskich przedszkoli zakończyły przedstawicielki Słowacji, Zdenka Kolanska i Maria Navratilowa - podkreślając, że wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego naszych południowych sąsiadów waha się od 76% do 90%

Wychowaniem przedszkolnym w Słowacji objęte są dzieci w wieku 3-6 lat, uczęszczające do bezpłatnych przedszkoli publicznych lub opłacanych przez rodziców przedszkoli prywatnych. Wszystkie przedszkola w Słowacji funkcjonują w oparciu o ogólnokrajowy program wychowania, modyfikowany w poszczególnych placówkach ze względu na potrzeby dzieci i ich rodziców.

Prezentacja Integracja dzieci z upośledzeniem fizycznym i ciężkim porażeniem mózgowym pokazała, że słowackie władze państwowe przywiązują ogromną wagę do wspierania rozwoju każdego dziecka i w finansują te działania w bardzo szerokim zakresie.

We wszystkich wystąpieniach, zarówno polskich jak i zagranicznych pojawiały się stwierdzenia dotyczące oczekiwania wysokich kwalifikacji od nauczycieli pracujących w przedszkolach. Temu zagadnieniu w całości poświęcona była ostatnia z omawianych prezentacji - Program Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji Uczenie się przez całe życie.

Dwudniowe obrady, a w ich toku wymiana doświadczeń oraz refleksji teoretycznych dotyczących znaczenia edukacji małych dzieci i rangi jaką ta edukacja zajmuje w europejskich społeczeństwach, zachęciła organizatorów do sformułowania przesłania pozwalającego w pełni urzeczywistnić w naszym kraju prawo dziecka do rozwoju i wskazującego najistotniejsze problemy i kierunki ich rozwiązań:

Są one następujące:

1. W świetle najnowszych badań okres wczesnego dzieciństwa ma fundamentalne znaczenie dla dalszych etapów życia, dlatego rodzice, wychowawcy, władze państwowe i samorządowe mają moralny i prawny obowiązek zapewniać dzieciom prawo do pełnego rozwoju.

2. Rozwój dzieci jest podstawowym celem edukacji i jej najważniejszą wartością. Każde dziecko zarówno pełno – jak i niepełnosprawne ma prawo do wzrastania i rozwoju w środowisku swoich rówieśników. Szczególną rolę w wykonaniu tych zadań pełni wychowanie przedszkolne.

3. W naszym kraju tylko 42 % dzieci 3 – 5 letnich uczęszcza do przedszkoli. Nadal występuje niekorzystna dysproporcja między miastem a wsią, gdzie wskaźnik upowszechnienia wychowania przedszkolnego waha się w granicach 12 – 19 %. Mimo prób tworzenia przez organizacje społeczne innych form wychowania przedszkolnego nadal większość dzieci nie ma dostępu do zorganizowanej edukacji.

4. Wskaźnik objęcia dzieci wychowaniem przedszkolnym w naszym kraju jest jednym z najniższych w Europie. W tej sytuacji konieczne jest zwiększenie liczby żłobków i przedszkoli i przeznaczenie na ten cel większych środków budżetowych.

5. Pożądane jest tworzenie alternatywnych form wychowania przedszkolnego między innymi zwiększenie częstotliwości emisji Domowego Przedszkola jedynego programu edukacyjnego TVP odwołującego się do treści podstawy programowej MEN.

6. Dziecko od urodzenia jest aktywne we własnej edukacji. Należy zadbać o poszanowanie jego prawa do rozwoju poprzez zabawę oraz aktywność twórczą w różnych dziedzinach: muzycznej, werbalnej, dramatycznej, ruchowej, plastycznej. Ważnym zadaniem naszych czasów jest również przywrócenie miejsca kultury języka i kompetencji komunikacyjnych w życiu dziecka. Przygotowanie do nauki języka angielskiego umożliwi pełniejsze otwarcie na świat.

7. Nauczyciele mają prawo do wyboru koncepcji pedagogicznych i tworzenia własnych programów w oparciu o podstawę programową wychowania przedszkolnego. Należy docenić i wspierać inicjatywy nauczycielski oraz finansować ich dążenia do doskonalenia i rozwoju zawodowego.

Mamy nadzieję, że zgodnie z oczekiwaniami uczestników, którzy bardzo wysoko ocenili Konferencję, dyskusja wokół współczesnych problemy edukacji przedszkolnej i perspektyw jej rozwoju nie zakończy się.

Wszystkich zainteresowanych prosimy o przesyłanie refleksji na ten temat na adres Warszawskiego Oddziału PK OMEP

Małgorzata Narożnik