Ewolucja czy rewolucja w edukacji najmłodszych - refleksje z III Debaty z cyklu „EDUKACJA BEZ BARIER” pt. „Wychowanie przedszkolne warunkiem wyrównywania szans edukacyjnych”

Ponad 200 uczestników debaty zorganizowanej przez ZNP w Warszawie w dniach 6 – 7 marca, poszukiwało odpowiedzi na pytania dotyczące przyszłości edukacji przedszkolnej w naszym kraju. Pytania dotyczyły zmian wprowadzonych w ostatnich miesiącach przez resort edukacji, związanych z możliwością uzupełnienia przez radę gminy sieci publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych o inne formy wychowania przedszkolnego organizowane dla dzieci w wieku 3 - 5 lat oraz planów MEN na niedaleką przyszłość, czyli obniżenia wieku obowiązku szkolnego, a co za tym idzie, przeniesienia dzieci 6 – letnich z przedszkoli do szkół.
Decyzje MEN wywołały już szeroką, publiczną dyskusję zarówno w środowiskach nauczycieli, pracowników naukowych szkół wyższych, rodziców, związkowców i samorządowców. W mediach pojawiło się wiele głosów świadczących o niepokoju, czy planowana reforma edukacji rzeczywiście będzie sprzyjała wyrównywaniu szans edukacyjnych, a nie obróci się przeciw tym, których głosu w tej dyskusji nie usłyszymy – czyli dzieciom.

Wszyscy, którym na sercu leży dobro dziecka i utrzymanie wysokich standardów edukacji najmłodszych w naszym kraju, zastanawiają się, czy inne formy edukacji przedszkolnej są najlepszą drogą do wyrównania szans edukacyjnych? Czy sześciolatek może iść do szkoły? Czy szkoła jest gotowa na przyjęcie sześciolatków? Jakie będą rzeczywiste koszty reformy?

Dyskusja, w której wzięli udział: przedstawiciel MEN, działacze związkowi, nauczyciele wychowania przedszkolnego z całej Polski, władze samorządowe, przedstawiciele stowarzyszeń i fundacji pozarządowych oraz kuratoriów oświaty i wyższych uczelni pedagogicznych była próbą uporządkowania informacji płynących z resortu edukacji i odpowiedzią na te społeczne wątpliwości.

Stanowisko Polskiego Komitetu Światowej Organizacji Wychowania Przedszkolnego OMEP w sprawie upowszechnienia wychowania przedszkolnego

Polski Komitet Światowej Organizacji Wychowania Przedszkolnego wyraża zaniepokojenie losami edukacji małych dzieci w Polsce i jednocześnie pragnie zwrócić uwagę na następujące fakty:

1. Dziecko, aby skorzystało z oferty edukacyjnej szkoły musi być przygotowane w zakresie intelektualnym, emocjonalnym i społecznym. W przeciwnym razie szkoła nie będzie mogła osiągnąć zamierzonych efektów dydaktycznych, wychowawczych i społecznych. Przygotowanie dziecka w wieku przedszkolnym musi odbywać się w instytucjach realizujących podstawę programową.

2. Edukacja we wczesnym wieku dziecka musi być uniwersalna, różnorodna i elastyczna, by można było w niej znaleźć miejsce dla każdego dziecka także „innego" czyli nie zdrowego, niepełnosprawnego, nieharmonijnie rozwijającego się, o zubożonych doświadczeniach. Wczesna edukacja musi być dostosowana do różnych potrzeb i oczekiwań rodziców dzieci.

3. Z małym dzieckiem powinien pracować nauczyciel o wysokich kompetencjach zawodowych i osobistych. Ponieważ zdaniem H. R. Schaffera rozwój dziecka odbywa się w modelu wzajemności to kontakty nauczyciela z dzieckiem powinny polegać na wzajemnym korzystaniu ze swoich kompetencji. Nauczyciel odpowiada za tworzenie środowiska wspierającego rozwój dziecka. Ważne w tym przypadku jest środowisko dynamiczne (zasady, wartości, normy), materialne (pomoce dydaktyczne, przyrządy, zabawki, ogród przedszkolny), osobowe (dziecko, nauczyciel, rówieśnik, grupa przedszkolna, rodzice dzieci), metodyczne (dobór metod i form pracy nauczyciela i dziecka).

W dniach 4-5 października 2007 roku w Ośrodku Sportu i Rekreacji Dzielnicy Śródmieście, w Warszawie przy ul. Polnej 7a odbyła się Międzynarodowa Konferencja Prawo dziecka do rozwoju.

Celem konferencji była wymiana informacji i doświadczeń na temat europejskich systemów opiekuńczo - wychowawczych, ich podstawowych założeń oraz rozwiązań programowych charakterystycznych dla edukacji przedszkolnej, a także poprawa efektywności działań zmierzających do lepszego rozpoznawania i zaspokajania potrzeb małego dziecka oraz upowszechniania różnych rozwiązań organizacyjnych edukacji dzieci w wieku przedszkolnym. Konsekwencją realizacji tego celu było doprowadzenie do spotkania, a w przyszłości integracji środowisk nauczycieli przedszkoli w naszym kraju i za granicą oraz innych osób i instytucji zajmujących się wspieraniem rozwoju małego dziecka i jego rodziną.